جمعه، خرداد ۳۱، ۱۳۸۷

دو نرم‌افزار خوب و آزاد ایرانی

مهرداد مؤمنی را می‌شناسید؟ همان کسی که در ماجرای تاختنم به لینوکس (بمباران آزمایشی) کمی تا قسمتی آزارش دادم و او هم کم نیاورد که البته قرار هم نبود کم بیاورد. مهرداد و دوستش مجید رمضان‌پور یک نرم‌افزار دیکشنری ساخته‌اند به نام MDic. بر همگان واضح و مبرهن است که کامپیوتر بدون دیکشنری برای ما فارسی‌زبانان چیزی کم دارد.

نسخه‌ی جدید MDic را که
همین چند روز پیش منتشر شده، دیروز گرفتم و نصب کردم. بعد هم بانک‌های واژگان (به زبان بابیلون، خود دیکشنری‌ها) را گرفتم و باید بگویم که حاصل کار مهرداد و مجید (گروه M) واقعاً ستودنی است. به عنوان یک کاربر واقعاً از آنها ممنونم و امیدوارم MDic و پروژه‌های دیگرشان هر روز به سمت کمال حرکت کنند. تنها اشکالی که MDic روی سیستم من دارد این است که فارسی به انگلیسی‌اش کار نمی‌کند (با وجود آن که دیکشنری ourstat را اضافه کرده‌ام.). امّا این مشکل بزرگی برای من نیست و شاید هم اشکال از تنظیمات برنامه است.

سایت رسمی MDic این‌جا است و اگر کاربر لینوکس هستید استفاده از آن را توصیه می‌کنم. اگر کابر لینوکس نیستید، امّا لینوکس به شما هم چشمک می‌زند و در عین حال نگرانید که برنامه‌های مورد نیازتان را در لینوکس نتوانید پیدا کنید، این دیکشنری و دیکشنری xFarDic که الآن می‌خواهم درباره‌اش بگویم را به عنوان دو نرم‌افزار خوش‌دست و قابل اطمینان در نظر داشته‌باشید. (تصاویر مربوط به صفحه‌های تنظیمات Mdic را این‌جا، این‌جا و این‌جا ببینید.)

xFarDic یکی از نخستین برنامه‌هایی بود که وقتی مصمّم شدم به سمت لینوکس بیایم، کشف کردم. توسعه‌دهندگان آن آلن و آرمن باغومیان هستند. آلن باغومیان همان حضرت پارسیکس است و البته حضرت تکنوتاکس. این دیکشنری به طور پیش‌نصب بر روی دیسک‌های پارسیکس موجود است. (صفحه‌های تنظیمات xFarDic این‌جوری و این‌جوری و این‌جوری هستند.)

از xFarDic چند ماه است که دارم استفاده می‌کنم. تیم xFarDic در رفع کردن باگ‌های این نرم‌افزار واقعاً پشت‌کار دارند و گاهی دو نسخه‌ی آن با فاصله‌ی کمتر از یک ماه منتشر می‌شوند. نسخه‌ی فعلی آن 0.11.4 است.

از دیروز که MDic را نصب کرده‌ام، از xFarDic استفاده نکردم تا الآن. البته دلیلش این نبود که بخواهم آن را کنار بگذارم، بلکه MDic را بدون دردسر توانستم نصب و تنظیم کنم؛ پنجره‌ی MDic کوچک و به نوعی مینیمالیستی است و به نظر من خیلی خوب طرّاحی شده. بر خلاف xFarDic، در MDic برای رجوع به واژگانی که قبلاً دیده‌اید لازم نیست یک کشو را باز کرده و روی کلمه‌ی مورد نظر کلیک کنید، بلکه دکمه‌های جلو و عقب که در سمت چپ جعبه‌ی وارد کردن کلمه‌ها هستند، این کار را فقط با کلیک ماوس (بدون نیاز به حرکت دادن ماوس) انجام می‌دهند. دکمه‌های مشابهی در پنجره‌ی اصلی xFarDic هم وجود دارند، امّا با کلیک کردن بر روی آنها کلمه‌های قبل یا بعد از کلمه‌ی فعلی در خود دیکشنری نشان داده می‌شوند، نه کلمه‌هایی که قبلاً دیده‌اید. مثلاً اگر کلمه‌ی freedom را الآن دارید می‌بینید، دکمه‌ی عقب شما را به کلمه‌ی freedman می‌برد و دکمه‌ی جلو به واژه‌ی freehand. فکر می‌کنم تنظیم این دکمه‌ها به این شکل کاربرد چندانی برای کاربر ندارد (خصوصاً در هنگام ترجمه کردن).

هر دوی این برنامه‌ها قابلیت تلفّظ واژگان را دارند. در xFarDic می‌توانید انتخاب کنید که تلفّظ کلمه‌های انگلیسی با لهجه‌ی آمریکایی باشد یا بریتانیایی. در MDic امکان انتخاب چندین لهجه و علاوه بر آن امکان انتخاب جنسیت صدا (مؤنّث یا مذکّر) را دارید. تنظیم خصوصیات دیگری مانند سرعت گویش و کم و زیادی صدا هم در هر دو نرم‌افزار وجود دارد.

همان طور که گفتم، از دیروز که MDic را نصب کرده‌ام، دیگر به سراغ xFarDic نرفتم، امّا دلیلش بیشتر تنوّع‌طلبی و همچنین محیط فانتزی‌تر MDic بوده‌است. یک کار ترجمه‌ی کوچک داشتم که بدون دردسر با کمک MDic انجامش دادم. هر دو برنامه الآن در tray سیستم گوش‌به‌زنگ هستند و با انتخاب هر کلمه‌ی انگلیسی سعی می‌کنند از هم پیشی بگیرند (شکل روبه‌رو)!

نوع فایل‌های دیکشنری مورد استفاده در xFarDic، فایل‌هایی با پسوند xdb است که درست نمی‌دانم چیستند، امّا db احتمالاً مخفّقف database است و x شاید نشانه‌ی استفاده از استانداردهای xml است. MDic از دیکشنری‌هایی که در فایل‌های فشرده‌ی m2.bz2 هستند استفاده می‌کند و ابزاری هم برای تبدیل کردن دیکشنری‌های دیگر (مثلاً دیکشنری‌های بابییلون) به فرمت مورد استفاده‌ی خودش دارد که البته آن را امتحان نکردم.

در ضمن، xFarDic جعبه‌ی لایتنر توکار هم دارد که من از آن استفاده نکرده‌ام، امّا اگر هدفتان زبان‌آموزی است، احتمالاً زیاد به کارتان بیاید.

در مجموع هر دو نرم‌افزار بسیار خوب و قابل اطمینان هستند. xFarDic امکانات بیشتری دارد و MDic با وجود نداشتن برخی از آن امکانات، کاملاً کارا است و طرّاحی بهتری هم دارد (البته به نظر من).

دیکشنری‌های موجود برای MDic در حال حاضر متنوّع‌تر از دیکشنری‌های xFarDic هستند و امکان ساختن فایل‌های دیکشنری توسّط خودتان هم برای MDic وجود دارد.

در ضمن امکاناتی مانند نمایش برنامه در system tray و رصد کردن کلمه‌های انتخاب‌شده و نشان دادن آنها که در حین خواندن متونی مانند صفحه‌های انگلیسی وب بسیار به کار می‌آید، در هر دوی این برنامه‌ها وجود دارد.

هر دو نرم‌افزار آزاد هستند و بر اساس GNU general public license می‌توانید آزادانه از آنها استفاده کنید.

به عنوان یک کاربر ایرانی و فارسی‌زبان، از مهرداد مؤمنی، مجید رمضان‌پور و آلن و آرمن باغومیان سپاسگزارم. حاصل تلاش آنها برای من بسیار ارزشمندتر و احترام‌برانگیزتر از بسیاری «پروژه‌های ملّی» است که با وجود هیاهو و هزینه‌ی بسیار، حاصلی برای ایرانیان ندارند.

برچسب‌ها: , ,

1 Comments:

At شنبه, تیر ۱۵, ۱۳۸۷ ۱:۵۹:۰۰ قبل‌ازظهر, Anonymous ناشناس said...

من مدتهاست که از دیکشنری mdic استفاده میکنم مطمین هستید که کار مهرداد نامی است؟! اشتباه نمیکنید؟

 

ارسال یک نظر

Links to this post:

ایجاد یک پیوند

<< Home