چهارشنبه، اسفند ۰۱، ۱۳۸۶

آیا تقاضای تحصیل در خارج از کشور واقعاً کم شده؟


جناب آقای دکتر متکان اخیراً فرموده‌اند که تقاضای تحصیل باهزینه‌ی شخصی در خارج از کشور کاهش یافته و این مسأله را به افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو در دانشگاه‌های داخل کشور مربوط دانسته‌اند. البته گفته‌ی ایشان نادرست نیست، امّا گفتن بخشی از حقیقت و ناگفته گذاشتن بخش مهم‌تر، گاهی به مراتب بدتر از دروغ‌گویی است. درباره‌ی گفته‌های دکتر متکان، لازم است یادمان باشد که:
  1. هر کس در دانشگاه‌های ایران درس خوانده باشد، می‌داند افزایش ظرفیت عملاً به معنای خرید تعدادی صندلی است. توسعه‌ی فضای آموزشی، جذب هیأت علمی، تخصیص اعتبار آموزشی و تحقیقاتی، افزایش امکانات دانشجویی و چندین چیز دیگر که لوازم بدیهی و حدّاقلّی دانشگاه هستند، هیچ کدام در دانشگاه‌های ایران متناسب با این «افزایش ظرفیت» نیستند. از طرف دیگر کسر فزاینده‌ای از ظرفیت‌های روزانه در حال تبدیل شدن به صندلی‌های «شبانه» هستند تا دانشگاه‌ها «درآمدزا و خودکفا شوند». پس این که بگوییم کسی دانشگاه‌های ایران و خصوصاً صندلی‌های تازه را به تحصیل در خارج از کشور ترجیح می‌دهد (استنتاجی که به طور ضمنی هدف این خبر است)، حرف درستی نمی‌تواند باشد، مگر آن که وابستگی‌های بومی و روانی افراد و یا ناآگاهی آنها را هم جزء برتریهای دانشگاه‌های داخل کشور نسبت به دانشگاه‌های خارجی به حساب آوریم!
  2. آنها که سر و کارشان به حوزه‌ی فرمانروائی جناب دکتر متکان افتاده (طبقه‌ی سوّم ساختمان وزارت علوم در شهرک غرب)، می‌دانند که آماری که حضرت ایشان و کارمندانشان می‌توانند درباره‌ی متقاضیان تحصیل در خارج از کشور داشته‌باشند، تنها کسری از کلّ این گونه افراد را شامل می‌شود. کسانی که در واحد «اعزام با هزینه‌ی شخصی» پرونده دارند، و طبعاً «متقاضی تحصیل در خارج از کشور» خوانده می‌شوند، پسرانی هستند که مقطع لیسانس یا فوق‌لیسانس را به پایان رسانده‌اند و مشمول خدمت مقدّس نیز هستند، پس پذیرش از دانشگاهی مورد تأیید وزارت علوم را به آنجا می‌برند تا با سپردن وثیقه، اجازه‌ی خروج از کشور و معافیت تحصیلی دریافت کنند. پس این واحد نه از آمار دانشجویان دختری که برای تحصیلات تکمیلی به خارج از کشور می‌روند خبر دارد و نه آمار پسرانی را که برای تحصیلات تکمیلی می‌روند و مشکل سربازی ندارند را در اختیار دارد و نه آمار کسانی را دارد که (پسر یا دختر) برای مقاطع پایین‌تر، مانند فوق‌دیپلم یا لیسانس، به خارج از کشور می‌روند. این که آقای دکتر متکان ادّعا کنند تعداد «متقاضیان» کم شده، فقط می‌تواند مربوط گروه بی‌نوای پسران مشمولی باشد که لیسانس یا فوق‌لیسانس دارند و قصد عزیمت کرده‌اند. این گروه هم در واقع متقاضی ادامه‌ی تحصیل در خارج از کشور هستند، نه آن گونه که در عنوان خبر آمده، متقاضی تحصیل (که گروه بزرگ‌تری است).
  3. تعجّبی ندارد که این گروه (پسران مشمول) دچار کاهش تعداد شده‌باشند. چرا؟ چون مبلغ وثیقه‌ی نقدی از پنج میلیون به پانزده میلیون تومان افزایش پیدا کرده که تهیه‌ی آن از عهده‌ی بسیاری (اگر نگوییم اکثر) متقاضیان خارج است. در مورد وثیقه‌ی ملکی هم فقط سند شش‌دانگ املاک داخل تهران مورد پذیرش است. پس تعداد زیادی از متقاضیان شهرستانی هم از این طریق حذف می‌شوند. قبول وثیقه هم که تا تیرماه امسال توسّط وزارت علوم انجام می‌شد، از آن تاریخ به بعد منحصراً توسّط اداره‌ی نظام وظیفه انجام می‌شود. پس منطقاً با اعمال تمامی این موانع جدید، تعجّبی ندارد که تعداد «متقاضیان» کم شود.
  4. پسرانی که با کمک عوامل طبیعی و ماوراء طبیعی مختلف موفّق به گذشتن از این مراحل می‌شوند، نهایتاً موفّق به دریافت گذرنامه با اجازه‌ی خروج از کشور می‌شوند و اگر تمام این مراحل زمان‌بر باعث نشده باشند که وقت برای درخواست ویزا از دست برود، نهایتاً باید عازم سفارت‌خانه‌ی کشوری شوند که از آنجا پذیرش دارند. این هم یکی از قسمت‌های دردناک ماجرا است. سفارت آمریکا که به طور سنّتی به ایرانی‌ها سخت ویزا می‌داد. در چند سال اخیر و خصوصاً از زمان شروع ریاست جمهوری جناب احمدی‌نژاد، سفارت کانادا هم خیلی سخت ویزا می‌دهد (علّتش هم نسبتاً روشن است.). سفارت آلمان هم موانعی ایجاد می‌کند و از کشورهای دیگر اطّلاعی ندارم. همین سه کشور تعداد زیادی از این «متقاضیان» را جذب می‌کنند و تعجّبی ندارد اگر ببینید کسی بعد از دو یا سه بار تقاضای ویزا کردن و جواب رد شنیدن، مهلتش برای خروج از کشور تمام شود و به وزارت علوم بازگردد تا پرونده‌اش را ببندد و عازم خدمت مقدّس شود. پس کسری هم (هرچند ناچیز) در اینجا از گروه «متقاضیان» کاسته می‌شود.
به نظر من تمایل به ادامه‌ی تحصیل در خارج از کشور در چند سال اخیر نه تنها کم نشده، بلکه افزایش قابل توجّهی هم داشته. دستم از آمار کوتاه است، امّا بعید می‌دانم میان گزاره‌هایی که دکتر متکان در کنار هم قرار داده، یعنی افزایش ظرفیت پذیرش دانشجو در داخل و کاهش تقاضای ادامه‌‌ی تحصیل در خارج، رابطه‌ای علّی وجود داشته‌باشد، تازه در صورتی که صحّت گزاره‌ی دوّم، یعنی کاهش تقاضا را به عنوان یک مسأله‌ی کلّی، باور داشته‌باشیم.

برچسب‌ها: ,

5 Comments:

At دوشنبه, اسفند ۰۶, ۱۳۸۶ ۹:۱۴:۰۰ قبل‌ازظهر, Anonymous ناشناس said...

سلام

وثیقه ملکی از شهرستان قابل قبوله فقط باید کارشناسی بشه تا قیمتش معلوم بشه.

امین
نروژ

 
At دوشنبه, اسفند ۰۶, ۱۳۸۶ ۱۱:۳۴:۰۰ قبل‌ازظهر, Anonymous ناشناس said...

دقیقا درست می گی
من خودم با بدبختی خارج شدم
و می دونم چه مصیبتی باید کشید!

 
At پنجشنبه, اسفند ۰۹, ۱۳۸۶ ۷:۱۶:۰۰ بعدازظهر, Anonymous Saman said...

Thanks for your great investigation of this claim.
I think if you ask abroad iranian students in any university, they will say the number of iranian students is increased dramatically during these 2 or 3 years.

 
At یکشنبه, اسفند ۱۲, ۱۳۸۶ ۵:۳۴:۰۰ بعدازظهر, Anonymous رامین said...

آنچه که من دیدم (قبل از رفتن‌ام تابستان 86)این بود که نه تنها کم نشده بود بلکه به طرز وحشت‌ناکی زیاد شده بود و کارمندهای طبقه دو و سه وزارت علوم کلافه بودند از این همه مراجع. حتی اعلام کرده بودند که بعد ازظهر دیگه پرونده باز نمی کنیم چون شلوغه.

 
At دوشنبه, بهمن ۲۸, ۱۳۸۷ ۱۲:۳۷:۰۰ بعدازظهر, Anonymous ناشناس said...

ممنون عزیز از اطلاعات جامع و درستت.من هم با شما کاملا موافقم.

 

ارسال یک نظر

Links to this post:

ایجاد یک پیوند

<< Home