جمعه، آبان ۱۸، ۱۳۸۶

امانت

آیا وقتی یک نشریه یا سایت، مطلبی را از سایت نشریه‌ی دیگری اقتباس می‌کند، لازم است نام کامل و دقیق منبع و همچنین اسم درست نویسنده را هم درج کند؟ من فکر می‌کنم که این طوری است و اگر فکر من درست باشد، پس روزنامه‌ای مثل ابرار اقتصادی و سایتی مانند آفتاب در این زمینه کوتاهی کرده‌اند. البته می‌دانم که نمونه‌های عمل شریف Copy-Paste در نشریات و سایت‌های فارسی‌زبان آن قدر زیاد است و این کار برای عدّه‌ای (نه برای همه) آن قدر عادّی شده که دیگر حوصله‌ی گفتن و شنیدن در این باره هم برای خیلی‌ها باقی نمانده، امّا موردی که در این‌جا نقل می‌کنم اوّلین تجربه‌ی شخصی من در این زمینه است و دست‌کم برای خودم خیلی مهم است.

مقاله‌ای که من برای ماهنامه‌ی شبکه تهیّه کرده‌بودم (در واقع اوّلین تجربه‌ی کاری من در دنیای مطبوعات حرفه‌ای) و در شماره 72 آن (دی‌ماه 85) چاپ شده‌است، شهریورماه امسال برای دسترسی رایگان عموم بازدید‌کنندگان از سایت ماهنامه‌ی شبکه بر روی سایت این نشریه قرار گرفت (این‌جا). بعداً کنجکاو شدم ببینم کسی مطلب بنده را قابل دانسته برای نقل یا اقتباس، یا نه. خوشبختانه (متأسّفانه؟) با اندکی گوگلیدن متوجّه شدم که بـــــــــــله، دوستان شرمنده کرده‌اند.

تهیه‌کنندگان صفحه کامپیوتر و اینترنت روزنامه‌ی ابرار اقتصادی و البته بیشتر روزنامه‌های اقتصادی ایران، انگار منبعی جز چند سایت خیلی مشخّص فارسی‌زبان برای اقتباس مطلب سراغ ندارند. صفحه‌ی کامپیوتر این روزنامه هر روز با مطالبی پر می‌شود که از سایت ماهنامه‌ی شبکه، سایت System group و چند سایت معدود دیگر جمع (=Copy&Paste) کرده‌اند و خیلی لطف می‌کنند که آدرس کلّی سایت منبع را در زیر مطلب می‌آورند. در مورد ماهنامه‌ی شبکه، حتّی آدرس سایت آن را هم به طور کامل و دقیق نمی‌نویسند. به هر حال، آن‌ها مقاله‌ی من را با حذف کردن شکل‌ها (شاید چون مشخّصات خودم را در کدهای مثال مورد استفاده قرار داده‌بودم) در شش قسمت چاپ کرده‌اند:

قسمت اوّل - قسمت دوّم - قسمت سوّمقسمت چهارمقسمت پنجمقسمت ششم

حذف کردن شکل‌ها باعث شده که تقریباً تمام فایده‌ی آموزش فنّی مقاله از دست برود، چون شکل‌ها کدهای نمونه را نشان می‌دادند. این نشان می‌دهد که مزدبگیران ابرار اقتصادی یا مقاله را مرور نکرده‌اند (خواندنش پیش‌کش) و یا مرور کرده‌اند، امّا کمترین ارزشی برای مفید بودن چیزی که چاپ می‌کنند قائل نیستند.

امّا شاید جالب‌تر از کار ابرار اقتصادی، کار سایت آفتاب باشد. آنها این مقاله را نه مستقیماً از سایت ماهنامه‌ی شبکه، بلکه از سایت ابرار اقتصادی برداشته‌اند و در پایان هم نام روزنامه‌ی ابرار اقتصادی و نام ناقص سایت ماهنامه‌ی شبکه را، به همان شکلی که در سایت ابرار اقتصادی بوده، درج کرده اند. اسم من در روزنامه‌ی ابرار اقتصادی و در هیچ یک از این دو سایت به عنوان مؤلّف و مترجم مقاله آورده‌نشده.

سایت ماهنامه شبکه یکی از منابع تغذیه خیلی از سایت‌ها و روزنامه‌ها است و مقاله‌ی من در این میان چیز بسیار ویژه‌ای نبوده‌است. افرادی هستند که از راه کپی کردن مطلب از این سایت نان می‌خورند و برای آنها زیاد فرقی نمی‌کند که آن مطلب مثلاً درباره‌ی لی‌تک است یا درباره‌ی سیستم‌عامل‌های سرور یا برنامه‌های کاربردی کوچک. مهم فقط این است که مطلب فارسی و بی‌دردسر باشد و ترجیحاً طولانی. هرچه بزرگ‌تر و صفحه‌پرکن‌تر، بهتر.

نوشتن در نشریات حرفه‌ی من نیست و این نوع کارهای غیراخلاقی هم به عنوان یک مبتدی هم برایم زیاد اهمّیّتی ندارد. حتّی تا حدّی خوشحالم که عزیزان ما را لایق دانسته‌اند! امّا خدا به فریاد آنهائی برسد که کارشان نوشتن یا ترجمه کردن است و به کیفیّت کارشان هم حسّاس هستند و قربانی این نوع رفتارها می‌شوند.

کسی چاره‌ای به ذهنش می‌رسد؟ من فکر می‌کنم می‌شود یک سایت درست کرد که این نوع رفتارها در آن گزارش شوند و در ضمن نشریاتی که به طور مداوم مرتکب این رفتارها می‌شوند هم در آن معرّفی شوند (حتّی با گزارش آماری دقیق). البته اداره کردن چنین سایتی احتمالاً باید به شکل گروهی باشد. این شاید راه‌حلّ خوبی باشد، تا زمانی که سیستم قضائی کشور به حدّی برسد که با حجم دردسر قابل قبولی بتوان این نوع مسائل را در آن پی‌گیری کرد.

برچسب‌ها: ,

1 Comments:

At یکشنبه, آبان ۲۰, ۱۳۸۶ ۱۲:۴۴:۰۰ بعدازظهر, Anonymous SoloGen said...

ایده‌ی چنان سایت‌ای جالب است. به خاطر دارم چندین و چند بار صحبت‌اش شده است (در وبلاگ‌های مختلف و غیره!) ولی نمی‌دانم آیا کس‌ای عملی‌اش کرده یا خیر.
آخرین بار از جادی شنیدم.

 

ارسال یک نظر

Links to this post:

ایجاد یک پیوند

<< Home