دوشنبه، فروردین ۱۳، ۱۳۸۶

دیدن موسیقی

موسیقی الکترونیک یک جنبه از موسیقی واقعی را ندارد: زندگی اجرا. در کنسرتها و اجراهای زنده‌ی موسیقی الکترونیک نوازندگان معمولاّ حرکات اضافی را چاشنی اجرا می‌کنند تا بتوانند این نقیصه را تا حدّی جبران کنند. امّا شدنی نیست.

دیدنِ تعاملی که نوازنده با ساز - آن هم ساز واقعی - در حین اجرا دارد، تعامل نوازندگان یک گروه با هم در زمان اجرا، و انواع حرکت‌های رهبر یک ارکستر هنگام رهبری، هر کدام سهم مهمّی در لذّت و بهره‌ای که مخاطب از اجرا می‌برد دارند. من در این چند روزه‌ی اخیر به شکل صریح به این نکته پی بردم. چند روز پیش داشتم به کوارتت زهی‌های نخستین بتهوون گوش می‌کردم و بعد از مدّتی حس کردم شنیدن آنها به تنهایی احساس چندانی برنمی‌انگیزد. بیشتر تمرکز کردم و حالات نوازندگان را مجسّم کردم(کاری که خیلی وقتها می‌کنم): تعویض‌های سیم از زیر به بم و بر عکس، شیفت‌ها(تغییر پوزیسیون)، ویبراسیون‌ها، آرشه‌های مختلف و حرکت‌های دست راست، نواختن به صورت استاکاتو(مقطّع)، کم و زیاد شدن صدا که با تغییر وزن روی آرشه انجام می‌شود، و چیزهای دیگر. همچنین توجّه بیشتر به سازهای همراهی‌کننده، مخصوصاّ ویولن سِل. موسیقی به این ترتیب معنی دیگری پیدا کرد، و وقتی در نظر آوریم که خالق اثر(در این مورد، جناب بتهوون) هنگام تصنیف آن تمام این ریزه‌کاری‌ها و هزار و یک چیز دیگر را آگاهانه یا ناخودآگاهانه در نظر داشته، ارتباط بسیار عمیق‌تر و پرمعنا‌تری با آن قطعه موسیقی پیدا می‌کنیم و همچنین محک دقیق‌تری برای ارزش‌یابی موسیقی پیدا می‌کنیم. چنین ارتبط عمیقی را با هر اثری نمی‌شود برقرار کرد.

در کتابهای معرّفی موسیقی و تاریخ موسیقی معمولاّ درباره‌ی اقبال بلند خودمان می‌خوانیم که در عصر ضبط صوت هستیم و برای شنیدن موسیقی لازم نیست مرارت‌های مردمان قرن‌های پیشین را تحمّل کنیم. امّا در این کتاب‌ها صحبتی نمی‌شود از بداقبالی‌ای که به طور عرَضی با این امکانات به آن دچار شده‌ایم. این بداقبالی کم شدن تجربه‌ی دیداری ما از فرآیند اجرای موسیقی است، فرآیندی که یکی از غنی‌ترین تجربه‌های انسانی است. در این دوره و زمانه دیدن اجراها و کنسرت‌های خوب به صورت تصویری دیگر آسان شده، امّا اوّلاّ بیشتر عرضه‌ی موسیقی فقط به شکل صدا، بدون تصویر اجرا، است و در ثانی تجربه‌ی ضبط صوت در قرن گذشته‌ی میلادی مردم را بیشتر به شنیدن موسیقی، و نه دیدن اجرا، عادت داده.

از این به بعد بیشتر به دنبال پیدا کردن ضبط تصویری اجراهای ارزشمند خواهم‌بود و وقت بیشتری را به دیدنشان اختصاص خواهم‌داد.

برچسب‌ها:

0 Comments:

ارسال یک نظر

Links to this post:

ایجاد یک پیوند

<< Home