راهی که من برای یاد گرفتن زبان پیشنهاد و توصیه میکنم بسیار ساده است: با زبان درگیر شوید. این به نظر من یگانه راه معقول برای یاد گرفتن زبان (و بلکه هر چیز دیگر) است.
اگر زبان انگلیسی برای شما آن قدر کاربرد ندارد که الآن یا در آینده با آن درگیر شوید و هر روز مدّتی از طریق آن با افراد دیگر یا آثار افراد دیگر ارتباط داشتهباشید، واقعاً چرا وقتتان را برای آموختن آن تلف میکنید؟ آیا نمیدانید که عمر آدم محدود است و بسیار چیزهای جالب برای آموختن، دیدن، شنیدن و تجربه کردن وجود دارد؟ مثال: شما در عرض چند ماه، در زمانی کمتر از آنچه برای یاد گرفتن یک زبان نه چندان دشوار مانند انگلیسی لازم است، میتوانید مهارتهای پایهای لازم برای بافتن قالی را یاد بگیرید. میخواهید بگویید در آپارتمان نمیشود قالی بافت و زندگی ماشینی امروز اجازهی این کار را نمیدهد؟ اشتباه میکنید. دار قالی لااقل برای بافتن یک قالیچه کوچک جای زیادی نمیگیرد و در آپارتمان کوچک شما جا میشود. اگر هر روز یک ساعت به بافتن قالی مشغول شوید (و این وقت را فقط از زمانی که الآن صرف دیدن تلویزیون میکنید کم نمایید) در عرض چند ماه میتوانید یک قالیچه ببافید. من این کار را نکردهام، امّا با خودتان تصوّر کنید یک قالیچهی کوچک در خانه داشتهباشید که هر وقت دوستان و اقوامتان آن را دیدند و پرسیدند چند خریدهاید، شما بگویید خودم بافتهام! بهتر از آن: تصوّر کنید به عنوان هدیه به کسی قالیچهی کوچکی هدیه کنید که خودتان بافتهاید.
اینها ممکن است به نظر خیالبافی بیایند، امّا در واقع امکانات شگفتانگیزی هستند که در اطراف ما وجود دارند و ما به جای بهره بردن از آنها وقتمان را صرف تماشای اخبار ورزشی و سریالهای مهران مدیری (در بهترین حالت) میکنیم. چرا؟ چون تنبل هستیم و در قرن بیست و یکم بهانه به قدر کافی داریم تا تنبلیمان را به گردن شرایط بیاندازیم. افلاطون بیست و چهار قرن پیش گفتهاست: بدبختی انسان از جهل نیست، از تنبلی است.
چگونه با زبان درگیر شویم؟ به نظر من ابتدا باید یک دلیل خوب برای این کار داشتهباشیم. من یک دلیل خوب را که به نظرم برای همه وجود دارد میگویم. همهی ما میدانیم که رسانههای نوشتاری، صوتی و تصویری کشورمان تصویری بسیار محدود و گزینشی از جهان ماورای مرزهای ایران به نمایش میگذارند. اگر قبول ندارید، آخرشب بنشینید و اخبار عربی شبکههای شش و هفت را ببینید. تازه این خبرها از فیلتر صدا و سیما رد شدهاند، امّا ببینید برای مخاطب عربزبان داخل ایران چه قدر خبرهای جالب و مختلف از همین تلویزیون ما پخش میشود که برای خود ما به فارسی پخش نمیکنند.
امّا شما میتوانید اخبار ایران و جهان را هر روز و هر ماه نه فقط از طریق صدا و سیما و نشریات ایرانی، بلکه از دهها رسانهی انگلیسیزبان دریافت کنید که هر یک گرایش سیاسی و خبری متفاوتی دارند. به این طریق خیلی بهتر میشود به حقایق جهان امروز پی برد، چرا که حقیقت متکثّر است و تمام آن را از یک دهان و یک قلم درنخواهیدیافت. علاوه بر آن، همه میدانیم که در زمینهی اخبار علمی و هنری و حتّی در اخبار مسائل تکنولوژیک چه قدر رسانههای ایرانی عقبمانده هستند. البته جای تعجّب هم ندارد. ما هنوز عمدتاً واردکنندهی علم هستیم و حتّی دربارهی کارهای علمی داخل ایران هم خبررسانی حرفهای انجام نمیشود. امّا شما میتوانید انبوهی از مطالب علمی جدید را بدون واسطهی ترجمههای غلط و تحریفآمیز خودتان بخوانید. برای نمونه سایت Scientific American یا Nature News و یا بخش علمی گاردین را ببینید.
امّا باز هم میگویم که برای شما ممکن است این دلایل کافی نباشند که زبان انگلیسی یاد بگیرید. ممکن هم هست که برعکس، دلایل دیگر و انگیزهای قوی برای زبانآموزی داشته باشید.
پس اوّلین نکتهی کاربردی که من برای آموختن زبان پیشنهاد میکنم این است: هر روز یک پادکست حرفهای گوش کنید. من پادکستهای زیر را توصیه میکنم:
البته پادکستهای خبری و غیرخبری فراوانی بر روی اینترنت وجود دارند، امّا سرویسهای منظّم و حرفهای که ارزش دنبال کردن داشتهباشند خیلی هم پرشمار نیستند. هر کدام را که دوست دارید انتخاب کنید و یا میتوان هر روز از یکی از آنها استفاده کرد. اگر هر روز فقط ۱۰ دقیقه صرف گوش کردن به پادکستهای خبری کنید، خواهید دید ظرف چند هفته چه قدر مهارت شما در تشخیص کلمات و ساختارهای زبان بالا میرود. امّا این مدّت ده دقیقهای یا بیشتر نباید زمانی مرده باشد، مثل زمانی که ذهنتان به جای دیگری معطوف است و یا خیلی خسته هستید. باید گوش داد، نه این که فقط شنید. تکنولوژی به جای مغز ما کار نمیکند، بلکه فقط راههای متنوّعتری برای پروراندن تواناییها در اختیارمان میگذارد.
و چرا از شنیدن شروع کنیم؟ چون ما ایرانیها اساساً ملّتی پامنبر هستیم و عادت به شنیدن داریم. شرمنده!
چرا پادکستهای خبری را پیشنهاد کردم و مثلاً کتابهای صوتی
این سایت بسیار عالی را نه؟ چون ریتم و سرعت صحبتها در پادکستهای خبری به لحن محاورهی مردم انگلیسیزبان نزدیکتر است و در ضمن چون تنوّع موضوعی دارند و به مسائل جدید هم مربوط هستند، کمتر حوصلهی شما را سرخواهند برد. اگر وقت بیشتری دارید، خوب است که هر روز یک یا دو پادکست مشخّص (یعنی فایل مشخّصی را) را دو یا حتّی سه بار گوش کنید و البته همواره دقّت داشتهباشید. پیشرفتی که بعد از چند روز خواهید داشت احتمالاً باعث شگفتیتان خواهدشد.
باز هم یادآوری میکنم که یادگرفتن راحت نیست و حتّی انجام دادن همین کارهای به ظاهر ساده هم نیاز به تلاش و جدّیت دارد.
در قسمت بعد دربارهی گسترش دادن تعداد واژگانی که میدانیم و میتوانیم به کار ببریم و (مهمتر از آن) دربارهی یاد گرفتن ساختارهای زبان خواهمنوشت، هم ساختارهای گرامری و هم ترکیبها و اصطلاحات رایج.